Zaburzenia
napędu psychoruchowego
W chorobach psychicznych:
-
obniżenie
napędu psychoruchowego - jeden z najistotniejszych objawów
depresji endogennej, ale jest też obecny w innych depresjach,
wyraża się bradyfrenią, bradykinezą, spowolnienie aktywności
ruchowej, wypowiedzi stają się skąpe, chory jest mało
spontaniczny, raczej odpowiada na pytania niż inicjuje rozmowę, ma
poczucie niższej sprawności umysłowej, ma trudności w
przypominaniu i zapamiętywaniu, trudności z wykonywaniem prostych,
codziennych czynności związanych z ubieraniem się, higieną
osobistą, innych czynności domowych. Podejmowanie decyzji jest dla
chorego udręką, w krańcowym nasileniu - stan osłupienia,
znieruchomienia, choć zdarza się on rzadko, chory przestaje mówić
i zajmować się czymkolwiek - stupor melancholians. Obserwujemy to
też w zespołach katatonicznych hipokinetycznych. W zespołach
depresyjnych chorzy są głęboko przygnębieni, w zespołach
katatonicznych - zobojętnieni. W zespole katatonicznych - zjawisko
otamowania, wyrażające się w mówieniu i zachowaniu, chory
przerywa wypowiedź i po pewnym czasie ją wznawia. W krańcowym
nasileniu objawów zespołu katatonicznego hipokinetycznego chorzy
przestają mówić (mutyzm), nieruchomieją (osłupienie
katatoniczne), nie reagują na nic, co dzieje się w ich otoczeniu,
mogą nawet przestać jeść, przełykać - ale są to rzadkie
przypadki. Obniżenie napędu psychoruchowego może też występować
w zespołach psychoorganicznych, nerwicach - szczególnie w
nerwicach neurastenicznych.
-
wzmożenie
napędu psychoruchowego - może się wyrażać wzrostem aktywności
psychoruchowej chorych, jeśli ten wzrost niewielki, to może się
przyczynić do polepszenia funkcjonowania intelektualnego,
pomysłowość - zespoły hipomaniakalne. Ale jeżeli to wzmożenie
jest za duże, to obserwujemy chaos, spłycone myślenie,
lekkomyślne procesy woli. Są to objawy prostego wzmożenia napędu
psychoruchowego. Stany pobudzenia psychoruchowego z rozhamowaniem
sfery popędowej - w niektórych postaciach stanu pomrocznego.
Niepokój psychoruchowy też może występować w depresji
endogennej - akatisia, chory nie może znaleźć sobie miejsca.
przymus chodzenia - tasikinesia. Pobudzenie psychoruchowe z głębokim
rozkojarzeniem obserwujemy w zespole katatonicznym hiperkinetycznym
- chorzy niszczą wszystko, są agresywni. Bezładne pobudzenie w
amencji, sałata słowna. Elementy pobudzenia psychoruchowego
obserwujemy w zespole hebefrenicznym, ale nie jest to główny
objaw.
Zaburzenia samodzielności aktów woli
-
stany
wzmożonej sugestywności - w niedorozwoju umysłowym, w zespołach
psychoorganicznych, otępiennych (zwłaszcza gdy zaburzenia funkcji
poznawczych), w histerii - ten objaw pomaga w diagnozowaniu histerii
i można to wykorzystywać w celach terapeutycznych. Zdarza się, że
w prostych rodzinach objawami choroby (histerii) zarażają się
współmałżonkowie osób chorych. W psychozach - wzmożona
sugestywność w zespole katatonicznym hiperkinetycznym, często
dołącza się tu zespół kataleptyczny - katalepsja workowata -
flexibilitas. W tym zespole wzmożona sugestywność objawia się
tym, że ciało chorego można ustawiać w dowolnych pozycjach.
Niepełna giętkość - chorzy pozwalają ustawić swoje ciało w
niewygodnej pozycji, ale trwają w niej dłużej niż normalnie się
to czyni. Wzmożona sugestywność w zespole katatonicznym może się
też objawiać automatyzmami nakazowymi - chorzy bezwolnie wykonują
wszystko, co im się mówi. O wzmożonej sugestywności świadczą
też - echolalia, echopraksja, echomimia.
-
obniżenie
sugestywności - obserwujemy też w zespole katatonicznym
hipokinetycznym, zwłaszcza gdy do obrazu tego zespołu dołącza
się katalepsja sztywna. Stan ten można wywołać przez podanie
niektórych substancji chemicznych. W łagodniejszych postaciach
obniżenie sugestywności objawia się:
-
-
negatywizmem biernym - chory nie wykonuje poleceń, ale zrobi to z
pomocą;
-
negatywizmem czynnym - chory broni się np. przed założeniem
mankietu do mierzenia ciśnienia lub robi coś przeciwnego do tego,
co mu polecono.
Zaburzenia
przebiegu działań dowolnych
-
zmanierowanie
i dziwactwa ruchowe - zwłaszcza w zespole hebefrenicznym w
schizofrenii - niepotrzebne grymasy, mimika;
-
stereotypie
ruchowe i słowne - w niedorozwoju umysłowym;
-
zaburzenia
mowy - spowodowane psychozą, a nie organicznym uszkodzeniem,
neologizmy schizofreniczne, perseweracja, werbigeracja,
inkoherencja, rozkojarzenia;
-
natręctwa
myślowe i ruchowe - chorzy odczuwają przymus myślenia o kimś, o
czymś, przymus wykonywania pewnych czynności, chociaż mają
świadomość bezsensu tego, co robią, chorzy niejako tracą
kontrolę nad własnymi działaniami.