-
przyspieszenie
toku myślenia - tachyphrenia - obserwujemy niemal wyłącznie w
zespołach maniakalnych. Wyraża się wielomównością,
przyspieszeniem toku myślenia ze skłonnością do zmiany wątków
myślenia, z tym, że wypowiedzi tych chorych są poprawne pod
względem przyczynowo-logicznym. W miarę przyspieszania się toku
myślenia, treść tych wypowiedzi staje się coraz bardziej
powierzchowna. Chory traci zdolność do głębszego skupienia się
na tym, co mówi. Krańcową postacią jest gonitwa myśli. Pewne
elementy przyspieszenia myśli można obserwować po niektórych
używkach (w małych ilościach, alkohol, niektóre narkotyki).
-
bradyphrenia
- zwolnienie toku myślenia - ma to pewne pierwowzory w codziennym
życiu: zmęczenie, słaba kondycja, choroba. Trudniej odbieramy
słowa, mamy uboższe skojarzenia. Patologiczne spowolnienie w
depresjach, zwłaszcza w depresji endogennej, w chorobach
afektywnych.
-
brak spontanicznych wypowiedzi, zapytań, odpowiedzi jednozdaniowe,
lakoniczne, nie podtrzymują rozmowy, chorym sprawia trudność
przypomnienie sobie nawet prostych zdarzeń, odpowiadają z
opóźnieniem, nastrój przygnębienia, trudności w zapamiętywaniu,
co związane z zaburzeniami uwagi.
-
bradyphrenia, też w zespołach katatonicznych hipokinetycznych.
Opóźnienie odpowiedzi, czasem trzeba zapytać kilka razy, żeby
uzyskać lakoniczną odpowiedź, na niektóre pytania chory w ogóle
nie odpowiada. Ta szczególna bradyphrenia w zespołach
katatonicznych hipokinetycznych wyraża się też otamowaniami.
Chory zaczyna odpowiadać na zadane pytanie, nagle przerywa i po
dłuższym czasie kończy swoja odpowiedź. W krańcowo nasilonym
zespole katatonicznym hipokinetycznym chory w ogóle przestaje
mówić.
-
rozkojarzenie
- dissocatio - zatracanie się konsekwencji przyczynowo-logicznej w
myśleniu. Odstępowanie od zasady przyczynowo-logicznej w myśleniu
na rzecz chorego tylko właściwego sposobu kojarzenia. Chory nie
dostrzega sprzeczności logicznej wypowiadanych sądów. Pod
względem formalno-logicznym wypowiedzi chorego mogą nie być
chaotyczne, ciąg myślowy zachowany. Zaburzenie może nie
przejawiać się we wszystkim, co chory mówi. Gdy rozkojarzenie
jest znaczne, wszystkie wypowiedzi chorego wydają się przypadkowe,
jakby się bawił słowami. Może mówić słowa, kierując się ich
dźwiękowym podobieństwem, szeregować rzeczywistość wg barw.
Nie korzysta ze swojej wiedzy. Przy krańcowym nasileniu można
zaobserwować, tzw. sałatę słowną - wypowiadanie przypadkowych
słów i zdań. Jest to objaw swoisty dla schizofrenii i zespołów
z kręgu schizofrenicznego. Objaw świadczy o rozpadzie struktury
osobowości.
-
inkoherencja
- porozrywanie wątków myślowych, brak śladów kojarzenia, może
przypominać rozkojarzenie, ale występuje tylko w splątaniu
(amencji). Wypowiadanie słów zupełnie bez ładu i składu.